ตะลุยญี่ปุ่น

                                                       

              ผมไปญี่ปุ่นตอนที่หวัดสายพันธุ์แม็กซิโกระบาด (ระหว่าง ๘ – ๑๙ พ.ค.)  แถมยังสวนกระแสเที่ยวไทยครึกครื้นเศรษฐกิจไทยคึกคัก  จำเป็นต้องไปเพราะลูกชายต้องไปติดต่อธุรกิจด้วย  กลัวตายก็กลัวแต่ถ้าไม่ไปต้องสูญเงินคนละหลายหมื่นบาท  ในที่สุดเสียดายเงินมากกว่ากลัวตายเลยต้องไป  คราวนี้เดินทางกันเองไม่ต้องพึ่งทัวร์  ทำให้ได้ประสบการณ์หลายอย่างถ้าไปกับทัวร์คงไม่ได้  ผมไปญี่ปุ่นครั้งสุดท้ายเมื่อ ๑๕ ปีที่แล้ว  ภาพที่เห็นวันนี้แตกต่างไปเยอะ  นั่นคือเรื่องการจราจร  เดี๋ยวนี้ญี่ปุ่น(โดยเฉพาะโตเกียวซึ่งเป็นเมืองที่ประชากรหนาแน่นที่สุดในโลก)ไม่มีปัญหาเรื่องรถติด  เพราะผู้คนไปใช้รถไฟฟ้าทั้งใต้ดินและบนดิน  มีหลายสิบเส้นทางเชื่อมต่อกันทั้งเมือง  ส่วนถนนก็มีการยกระดับซ้อนขึ้นไปบนอากาศ ๒ ชั้นบ้าง ๓ ชั้นบ้าง  ข้ามกันไปข้ามกันมา  ไม่มีจุดตัดให้การจราจรต้องชะงักเว้นแต่ในตัวเมือง

              สิ่งที่เจริญหูเจริญตาคือความสะอาด  ความเป็นระเบียบเรียบร้อย  โดยเอาบ้านเราเป็นตัวเปรียบเทียบ  ญี่ปุ่นสะอาดเป็นระเบียบมาก  ผู้คนมีวินัย  ลงจากเครื่องที่สนามบินนาริตะ  สนามบินของเขาสู้สุวรรณภูมิเราไม่ได้ในด้านสถาปัตยกรรมแถมของเรายังมีศูนย์การค้าและภัตตาคารอีกด้วย    แต่เรื่องการคมนาคมจากสนามบินเข้าสู่ตัวเมืองของเราก็สู้เขาไม่ได้  ญี่ปุ่นมีรถไฟฟ้าความเร็วสูง (มากกว่า ๑๐๐ กม./ชม) ออกทุกๆ ๑๐ นาที  หรือจะเดินทางด้วยรถบัสก็ได้  ผมเลือกรถบัสเพราะสะดวกสบาย  มีเจ้าหน้าที่ยกกระเป๋าให้เรียบร้อย  ใช้เวลาเดินทางประมาณ ๑ ชั่วโมงเศษโดยรถไม่ได้หยุดที่ใดเลย  เส้นทางจากสนามบินเข้าสู่เมืองเป็น  Drive Thru  คือขับตะลุยแหลก  ไม่มีถนนตัดผ่านหรือต้องหยุดรอสัญญาณไฟ  สองข้างทางไม่มีเสาไฟฟ้าพาดสายให้ระเกะระกะเพราะเอาลงใต้ดินหมด  การขับรถที่นี่เป็นระเบียบรักษาช่องทางเดินรถ  ไม่แซงซ้ายแซงขวาเหมือนในกรุงเทพฯ

              ผมเข้าพักที่โรงแรมอยู่ใจกลางเมืองชินจูกุซึ่งเป็นศูนย์กลางการค้าการติดต่อธุรกิจของโตเกียว  ญี่ปุ่นได้ชื่อว่าเป็นประเทศที่มีค่าครองชีพสูงที่สุดในโลกประเทศหนึ่ง  ค่าใช้จ่ายสูงกว่าบ้านเรา ๓ เท่าตัว  ตัวอย่างน้ำดื่มขวดเล็กๆที่บ้านเราขาย ๘ – ๑๐ บาทที่ญี่ปุ่น ๓๕-๓๘ บาท (อัตรา ๑๐๐ เยนต่อ ๓๒ บาท)  โรงแรมห้องค่อนข้างเล็กแต่ที่ผมชอบ คือ โถส้วม  มีที่ฉีดล้างก้นปรับน้ำให้อุ่นร้อนเย็นตามต้องการ  มีหลายปุ่มให้เลือกจะฉีดล้างก้นเมื่อเสร็จจากการถ่าย  หรือสุภาพสตรีจะฉีดล้างเมื่อปัสสาวะเสร็จ  ปรับน้ำให้อ่อนแรงได้  ถ้าไม่ตรงจุดก็มีปุ่มเลื่อนปรับให้พอดี  ผมจึงชอบตอนเข้าห้องน้ำ  เปิดน้ำฉีดก้นเพลินดี

              เรื่องเกี่ยวกับห้องน้ำผมมีประสบการณ์อย่างที่เคยเขียนไว้ในหนังสือ “รู้ไว้ไม่ตายโหง” คือ ผมต้องสำรวจดูช่องเพดานในห้องน้ำซึ่งเป็นช่องที่ช่างขึ้นไปเซอร์วิสระบบท่อต่างๆ  ที่บ้านเราเคยมีคดีที่คนร้ายเลื้อยจากห้องข้างเคียง  ลงมาทางช่องเพดานเข้าไปขโมยของ  หลายคนไปพักโรงแรมตื่นกลางดึกเห็นผี  ความจริงไม่ใช่  เป็นคนร้ายเข้าไปขโมยของ  ผมสำรวจพบว่าที่ญี่ปุ่นมีสลักเป็นพล๊าสติกแข็งกันคนเปิดช่องนี้จากด้านบนเพดาน (แสดงว่าคงจะเคยมีคดีเกิดขึ้น)  เพื่อให้อุ่นใจผมต้องเปิดขึ้นไปดู  โรงแรมที่ผมพักรอบคอบมาก  ที่ฝาช่องเพดานมีสายไฟฟ้าโยงไว้อีก  เป็นการป้องกันถึง ๒ ชั้น  ถ้าใครยกฝาช่องนี้ออกต้องมีสัญญาณบอกไปยังห้องควบคุมแน่  ผมมัวแต่ห่วงเรื่องความปลอดภัยจนเกือบจะทำให้เกิดคดีซะเอง  ก็ดันไปเหยียบบนฝาปิดชักโครกเพื่อปีนดูช่องเพดาน  ตรงนั้นมันเป็นพล๊าสติกอ่อน  พอเสียงดังเอี๊ยดผมรีบโดดลงเสียก่อนเลยรอดไป

              ช่วงที่ผมเดินทางไปถึงอากาศอยู่ระหว่าง ๒๐ – ๒๘ องศา  กำลังพอดี  อากาศเย็นทำให้คนที่นั่นแต่งตัวสวยงาม  ผู้หญิงแต่งแฟชั่นนำสมัย  ผู้ชายสวมเสื้อนอกเกือบทุกคน  ผู้ชายญี่ปุ่นจะไม่สวมรองเท้าแตะไม่ว่าจะเป็นแบบคีบหรือแบบสวมออกนอกบ้านเด็ดขาด  การเดินทางโดยไม่มีทัวร์นำต้องรู้วิธีเดินทาง  ในวันธรรมดาช่วงชั่วโมงเร่งด่วนตั้งแต่ ๐๖.๐๐ น.-๐๙.๐๐ น. อย่าได้ออกเดินทางเด็ดขาด  เพราะคลื่นฝูงชนที่ไหลลงใต้ดินเพื่อขึ้นรถไฟฟ้าไปทำงาน  ผู้คนมากเดินกันขวักไขว่เหมือนมดแตกรัง  ผมใช้คำว่าไหลเหมือนสายน้ำเพราะเห็นหัวคนดำพรืดเคลื่อนไปตามบันไดเลื่อนเหมือนน้ำไหล  รถไฟฟ้าที่ญี่ปุ่นมีถึง ๓ ชั้น  บนดินหนึ่งชั้น ลงไปใต้ดินอีก ๒ ชั้น  ผมต้องรอให้เลย ๐๙.๐๐ น.ไปแล้วรถไฟฟ้าค่อยว่าง  ส่วนรถยนต์ไม่ต้องห่วง  ถนนว่างตลอดเพราะไม่นิยมใช้รถยนต์

              การใช้บันไดเลื่อนต้องระวังให้มาก  ต้องยืนชิดข้างใดข้างหนึ่ง  บางที่ก็ยืนชิดด้านขวา  บางที่ก็ยืนชิดด้านซ้าย  บางที่จะทำรูปเท้าไว้ที่พื้นบันไดเลื่อน  ต้องยืนบนรูปรองเท้าหรือชิดข้างใดข้างหนึ่งไว้  สังเกตคนที่ยืนข้างหน้าเรายืนข้างไหนเรายืนตาม  คนที่รีบเร่งเขาจะวิ่ง แซงขึ้น – แซงลง ทางด้านที่ว่าง  ถ้าขืนไปยืนคู่บนบันไดเลื่อนโดนชนล้มแน่นอน  เจ็บฟรีแล้วยังอายเขาด้วย  ความจริงการใช้บันไดเลื่อนเป็นวัฒนธรรม  ในยุโรปหรืออเมริกาหรือประเทศไหนๆก็ปฏิบัติแบบเดียวกัน  เว้นแต่ประเทศไทยโดยเฉพาะที่กรุงเทพฯนิยมยืนคู่แถมคุยเสียงดังอีก

              การ ขึ้น– ลง รถไฟ หรือ เข้า– ออก ลิฟต์ ก็ถือปฏิบัติเช่นเดียวกัน  ต้องให้คนอยู่ข้างในออกก่อนแล้วจึงค่อยเข้าไป  การยืนคอยต้องยืนต่อคิวกัน  ระบบ First Come First Serve “ใครถึงก่อนไปก่อน”  แต่ที่กรุงเทพฯดูเหมือนไม่ได้เป็นไปเช่นนั้น  ต้องให้รัฐบาลส่งไปดูงานญี่ปุ่น

              มารยาทบนรถไฟฟ้ารวมทั้งระบบขนส่งมวลชนอื่นๆ  งดการใช้โทรศัพท์  งดการพูดคุยบนขบวนรถ  จะมีป้ายเขียนเตือน  ชาวญี่ปุ่นส่วนใหญ่จะปฏิบัติเช่นนี้  มีเหมือนกันที่เปิดโทรศัพท์ระบบสั่นสะเทือนไว้(ปิดเสียง)  เมื่อมีโทรศัพท์เข้าก็จะรีบไปพูดนอกตู้โดยสารบริเวณหน้าห้องน้ำ  ผมเองก็โดนญี่ปุ่นสอนมวยเหมือนกัน  จำไม่ได้แล้วว่าขึ้นรถไฟจากไหนไปไหน  รถขบวนนั้นคนนั่งเต็ม  ผมกับลูกชายต้องยืน  เผลอคุยกับลูกชายโต้ตอบกันไม่ดังนัก ๒ – ๓ ประโยค  ผมถูกชายญี่ปุ่นที่นั่งสะกิดแขนแล้วส่งภาษาญี่ปุ่น  ผมนึกในใจ “กูฟังภาษามึงไม่รู้เรื่อง”  แล้วชาวญี่ปุ่นก็ชี้มือไปที่ป้ายติดข้างรถ  ดันเป็นภาษาญี่ปุ่นอีก  แต่พอดีบรรทัดล่างๆมีภาษาอังกฤษเขียนบอกว่า “ห้ามพูดคุย  ห้ามโทรศัพท์”  อ่านป้ายเข้าใจแล้วจึงได้กลับไปดูหน้าญี่ปุ่นคนที่สะกิดผม  ปรากฏว่าไอ้หมอนี่มันนั่งหลับ  เสียงพูดคุยของผมคงไปกวนให้มันตื่น  ผมสงสัยคงจะเป็นพวก Homeless (พวกไม่มีบ้านนอน  อาศัยหลับนอนตามรถและที่สาธารณะ) 

              การใช้รถไฟฟ้าให้สังเกตที่พื้นชานชะลาสำหรับยืนคอยรถ  ถ้าทำรูปรถเข็นไว้ที่พื้นนั่นแหละเป็นช่องสำหรับคนพิการรวมทั้งผู้ป่วยเจ็บ  คนชรา  หญิงมีครรภ์  ผมอยู่ในกลุ่มนี้ด้วยยืนรอตรงช่องนี้  ตู้รถไฟฟ้าที่มาจอดเทียบตรงหน้าจะเป็นที่นั่งสำหรับบุคคลเหล่านี้  บนตู้รถจะมีป้ายบอกว่า “ต้องให้โอกาสบุคคลเหล่านี้ได้นั่งก่อน”  แต่บางทีผมผิดหวัง  พอขึ้นไปเจอญี่ปุ่นที่ หนุ่ม สาว กว่าแกล้งนั่งทำหลับไม่รู้ไม่ชี้  ผมใช้คำว่า “แกล้ง”  เพราะพี่แกรู้ว่ารถวิ่งถึงไหน  พอถึงจุดหมายปลายทางแกลงถูกทุกที  และที่พื้นชานชะลานี่แหละท่านต้องสังเกตให้ดี  บางทีเขาเขียนไว้ที่พื้นเป็นภาษาอังกฤษว่า “สำหรับผู้หญิงโดยเฉพาะ”  สุภาพบุรุษอย่าได้ขึ้นโดยสารบนตู้นี้เด็ดขาด  เดี๋ยวเขาจะหาว่าเป็นพวกโรคจิต  ชอบเบียดเสียดสีสะโพกผู้หญิง  หรือไม่ก็จะหาว่าท่านเป็นลักเพศ

              ผมชอบใจอีกสิ่งหนึ่งคือ  ทางสำหรับคนตาบอด  ญี่ปุ่นให้ความสำคัญสำหรับผู้พิการทางสายตาและผู้พิการที่ใช้รถเข็น  โดยบนบาทวิถีจะมีเส้นนูน  เป็นเส้น ๆ  ประมาณ ๔ ถึง ๖ เส้น  กว้างประมาณเกือบฟุต  ขนาดเท่าแผ่นอิฐปูพื้นทางเท้าแผ่นหนึ่ง  ทำต่อเนื่องยาวไปทั้งเมือง  เมื่อไปถึงตำแหน่งที่จะต้องแยกไปซ้ายขวา  หรือเปลี่ยนระดับ เช่น ขึ้นบันได  ลงบันได  ขึ้นรถไฟฟ้า  หรือขึ้นรถเมล์  จะเปลี่ยนเป็นจุดกลมแทน  เพื่อให้ผู้พิการทางสายตาได้ใช้ไม้เท้าสัมผัส  และจะสามารถร่วมเดินทางไปกับคนตาดีได้  โดยเฉพาะเส้นนูนเหล่านี้จะทำเป็นสีเหลืองเป็นส่วนใหญ่  เอาไว้ให้คนตาดีดู  คล้ายกับจะบอกว่า  อย่าไปยืนหรือเดินทับเส้นทาง  คอยเลี่ยงให้กับผู้พิการด้วย

              ถนน และ บาทวิถีที่ญี่ปุ่นราบเรียบ  ไม่เป็นหลุมเป็นบ่อ  ทำทางขึ้น–ทางลงให้กับผู้ที่ใช้รถเข็น  โดยปาดขอบบาทวิถีจนเกือบจะเรียบถึงพื้นถนน  เดินทางครั้งนี้ผมมีหลานอายุ ๒ ขวบครึ่งไปด้วยซึ่งจะต้องนั่งรถเข็นไปตลอด  เท่ากับเป็นการทดสอบเส้นทางคนพิการไปด้วย  ประเทศนี้คนพิการใช้ชีวิตอยู่ได้สบาย  พอถึงจุดที่จะต้องขึ้นบันไดเขาก็จะทำลิฟต์หรือทางลาดไว้ให้

              บนบาทวิถีที่ญี่ปุ่น  ไม่มีหาบเร่หรือแผงลอยขายของ  หลุมบ่อไม่มี  เสาไฟฟ้าสักต้นยังหาไม่เจอ  สายไฟฟ้าฝังใต้ดินหมด  ไม่มีขยะ  ไม่มีเศษกระดาษหรือถุงพล๊าสติกให้เห็นเลย  ผ้าพล๊าสติกที่ห้อยหน้าร้านค้าเพื่อกันแดดกันฝนหลากสีอย่างบ้านเราไม่มี  อาจจะมีต้นไม้โผล่ขึ้นที่ขอบบาทวิถีบ้างแต่ที่โคนต้นไม้ก็จะมีแผ่นเหล็กฉลุปิดโคนต้นสวยงาม  รับรองว่าไม่มีขยะทิ้งที่โคนต้นไม้  ต่างกับที่บ้านเราถ้ามีต้นไม้ที่ไหนจะทิ้งขยะที่โคนต้นไม้ทันที

              ญี่ปุ่นจะไม่ตั้งถังขยะที่ริมบาทวิถี  การทำเช่นนี้ทำให้ไม่มีขยะทิ้งให้เห็นตามถนน  ขยะของใครหรือใครทำให้เกิดขยะขึ้นถือว่าเป็นสมบัติของคนนั้น  ต้องเก็บไปทิ้งที่บ้านของตน  ญี่ปุ่นห้ามเดินทานอาหาร และ ห้ามทานบนรถสาธารณะเด็ดขาด  ถ้าจะทานอาหารต้องทาน ณ จุดขาย  เมื่อทานเสร็จก็ทิ้งขยะ ณ จุดขายนั้น  ถ้าผิดจากนี้ก็ต้องเก็บขยะไปทิ้งที่บ้านของตน

              รถแท็กซี่ในญี่ปุ่นทันสมัยมาก  ใช้รถสภาพใหม่  เป็นรถใหญ่ส่วนมากจะเป็นโตโยต้าคราวน์  โดยเฉพาะคราวน์รุ่นใหม่ราคาในเมืองไทยสี่ล้านกว่า  ที่ญี่ปุ่นใช้ทำแท็กซี่  ข้างในรถสะอาดส่วนมากจะมีผ้าสีขาวคลุมครึ่งเบาะ  คนขับรถแท็กซี่แต่งกายเรียบร้อย  สวมเสื้อเชิ้ตแขนยาวชายเสื้อในกางเกง  ผูกเน็กไททุกคน  ๘๐ เปอร์เซ็นต์สวมเสื้อนอก  เหมาะสำหรับเดินทางระยะสั้น ๆ  ทุกคันใช้มิเตอร์  ราคาเริ่มแรกจะไม่เท่ากันอาจจะอยู่ที่สภาพรถใหม่เก่า  บางคันก็เริ่มที่ ๕๙๐ เยน  บางคันเริ่มที่ ๖๔๐ เยน  เท่ากับ  ๒๐๐.- บาท  และ ๒๕๐.- บาท  ตัวเลขมิเตอร์จะเปลี่ยนค่อนข้างไว  ระยะทางประมาณ ๒ กิโลเมตรค่าโดยสารแท็กซี่ประมาณ ๖๕๐.- บาท

              สำหรับเรื่องการสูบบุหรี่ที่ญี่ปุ่นเข้มงวด  จะสูบได้เฉพาะสถานที่ๆจัดไว้ให้เท่านั้น  การเดินสูบบุหรี่เป็นเรื่องผิดกฎหมาย

              คนญี่ปุ่นหัวอนุรักษ์  ไม่นิยมพูดภาษาอื่นนอกจากภาษาญี่ปุ่นจึงทำให้การสื่อสารค่อนข้างลำบาก  แต่ญี่ปุ่นที่ทำธุรกิจจะพูดภาษาอังกฤษได้ดี  ถึงจะไม่ค่อยเข้าใจภาษาแต่ก็พอสื่อสารได้  เช่น  การทานอาหารก็ใช้ชี้เอาตามเมนู  ร้านอาหารญี่ปุ่นสมัยใหม่แทบไม่ต้องพูดจากันก็ทานอาหารได้  โดยจะทำตู้ไฟฟ้าติดภาพอาหารบอกราคาหน้าร้าน  มีปุ่มให้กด  อยากทานอะไรก็หยอดเหรียญตามราคาแล้วกดปุ่มใต้ภาพอาหาร  จะมีกระดาษบอกรายละเอียด  ถือกระดาษเข้าไปในร้าน  เจ้าหน้าที่จะทำอาหารให้  สะดวกสบายทั้งคนซื้อและคนขาย

              ที่เล่ามานี้เพื่อจะให้มีการเปรียบเทียบระหว่างประเทศเขาซึ่งเจริญและทันสมัยสุดๆกับประเทศของเรา  หลายคนบอกว่าประเทศไทยตามหลัง ๕๐ ปี  ผมว่ามันแล้วแต่สภาพทางภูมิศาสตร์และสังคม  จะให้เหมือนๆกันเสียหมดถ้าจะลำบากเพราะบ้านเรายังทะเลาะกันไม่จบ  ถ้าจะถามผมว่าให้เลือกจะอยู่ประเทศไหน  ผมก็ขอบอกว่าขออยู่เมืองไทยเพราะมันถูก  เพราะเป็นบ้านเกิด  มีความรู้สึกว่ามีส่วนเป็นเจ้าของ  และ  เรามีสังคมของเรา  รอสักวันที่พวกเราเลิกทะเลาะกันและวันนั้นมีผู้นำที่เห็นประโยชน์ประเทศชาติและส่วนรวม  ไม่หวังกอบโกย  ประเทศไทยต้องเทียบทันชาติที่เจริญแน่นอน.